Mobbing, işyerinde bir çalışana yönelik sistematik, sürekli, kötü niyetli, aşağılayıcı ve yıldırıcı davranışlar bütünüdür. Askeri ortamlarda mobbing, çoğu zaman emir-komuta zinciri içerisinde meşrulaştırılmaya çalışılsa da hukuk düzeninde açık bir hak ihlalidir.
Hukuken mobbing; kişilik haklarına saldırı, görev yerinin keyfi değiştirilmesi, sürekli aşağılayıcı hitaplar, sosyal dışlama, mesleki itibarın zedelenmesi, gereksiz yere disiplin cezaları verilmesi gibi eylemlerle tezahür eder.
Askeri birliklerde mobbing uygulamaları farklı biçimlerde görülebilir. Bunlar çoğunlukla sistematik ve tekrarlayan niteliktedir. Bazı yaygın örnekler şunlardır:
Bu davranışlar tek başına değerlendirildiğinde sıradan bir disiplin uygulaması gibi görünebilir. Ancak süreklilik ve kasıt içerdiğinde mobbing sınırlarını aşar.
Mobbinge maruz kalan asker, ilk olarak bağlı bulunduğu birliğin disiplin amirine, birlik komutanına veya disiplin kuruluna şikâyet dilekçesiyle başvurabilir.
Bu başvuru, komutanlık tarafından değerlendirilmek zorundadır. Ancak iç hukuk yolları genellikle etkisiz kalabilmektedir.
Birliğin işlem yapmaması durumunda bir üst komutanlığa başvurulabilir.
Mobbing iddiasına dayalı tazminat davaları (tam yargı davaları) açısından ikili bir ayrıma gitmekte fayda vardır:
a) İdari İşlemler ile Mobbinge Maruz Kalınması Hali: Son haksız idari işlemin tesis edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde dava açılmalıdır.
b) İdari Eylemler ile Mobbinge Maruz Kalınması Hali: Öncelikle idari başvuru yapılmalı, idarece isteğin açıkça reddedilmesi veya 30 gün içerisinde herhangi bir cevap verilmemesi durumunda 60 gün içerisinde dava açılmalıdır.
2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu gereği yetkili idare mahkemesinin tespitinde asker personel ve diğerleri açısından bir ayrım yapılması gerekmektedir.
1. Asker Personelin Açacağı Davada Yetkili Mahkeme: Kanunun 20/C Maddesi gereği asker personelin açacağı davalarda, ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir.
2. Asker Personel Dışındaki Kamu Görevlilerinin Açacağı Davada Yetkili Mahkeme: Kanunun 33. Maddesi gereği yetkili mahkeme ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir.
